แนวทางการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานการเรียนรู้ของนักศึกษา

ตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ ได้กำหนดให้สถานศึกษา กำหนดระบบการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ของนักศึกษาให้เป็นส่วนหนึ่งของระบบการจัดการเรียนการสอน และกำหนดให้มีการประกันคุณภาพภายในของหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่องทุกหลักสูตร ซึ่งรายละเอียดของหลักสูตร (มคอ.2) ในหมวดที่๗ การประกันคุณภาพหลักสูตร ข้อ๗ ตัวบ่งชี้ผลการดำเนินงาน กำหนดตัวบ่งชี้ ข้อที่ 6 ระบุว่า มีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษาตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่กำหนดใน มคอ. 3 และมคอ. 4 (ถ้ามี) อย่างน้อยร้อยละ 25 ของรายวิชาที่เปิดสอนในแต่ละปีการศึกษา

การทวนสอบผลสัมฤทธิ์ จะเริ่มตั้งแต่ระดับรายวิชา โดยอาจารย์ผู้สอนเป็นผู้ดำเนินการ อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรเป็นผู้กำกับดูแลให้สารสนเทศของหลักสูตรกับอาจารย์ผู้สอนเพื่อให้เข้าใจถึงปรัชญา ความสำคัญและวัตถุประสงค์ของหลักสูตรถ่ายทอดลงมาสู่ระดับรายวิชา เมื่ออาจารย์ผู้สอนดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ระดับรายวิชาเป็นที่เรียบร้อยแล้วนำส่งรายงานต่ออาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรรับทราบและตั้งกรรมการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ระดับหลักสูตรขึ้นมาเพื่อพิจารณารายงาน เอกสารและหลักฐานประกอบ โดยอาจดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์อีกครั้งเพื่อยืนยันผลสัมฤทธิ์นั้น แล้วสรุปนำส่งรายงานผลการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ระดับหลักสูตรให้อาจารย์ผู้รับผิดชอบรายวิชาทราบ อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรนำส่งรายงานการทวนสอบต่อคณะรับทราบ หากเห็นว่ารายงานการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ของหลักสูตรครบถ้วน ถูกต้องอาจไม่จำเป็นต้องตั้งคณะกรรมการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ระดับคณะให้อยู่ในดุลพินิจของผู้บริหารคณะหลังจากนั้นส่งรายงานการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ต่อคณะกรรมการบริหารมหาวิทยาลัยพิจารณาต่อไป

อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรจะเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ในการสร้างความเข้าใจไปยังอาจารย์ผู้สอน ผู้บริหารระดับสูงและผู้ที่เกี่ยวข้องให้การดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพเป็นที่น่าเชื่อถือ การดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ไม่เพียงแต่เป็นการประกันคุณภาพของหลักสูตรเท่านั้นแต่ยังเป็นการยืนยันกระบวนการผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพตรงตามปรัชญาและวัตถุประสงค์ของหลักสูตรเพื่อให้บัณฑิตมีความพร้อมออกสู่ตลาดแรงงาน และเป็นที่พึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิตต่อไป

ความสำคัญของการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้

การทวนสอบผลสัมฤทธิ์เป็นงานสำคัญงานหนึ่งในความรับผิดชอบของอาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรและอาจารย์ผู้สอนที่ต้องร่วมมือกันดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ เพราะการทวนสอบผลสัมฤทธิ์มีความสำคัญต่อการพัฒนาปรับปรุงการจัดการเรียนการสอนของรายวิชา และหลักสูตรให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ดังนี้

  1. ทราบระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่แต่ละรายวิชาได้รับจากการกระจายความรับผิดชอบจากหลักสูตรสู่รายวิชา (Curriculum Mapping) ซึ่งเป็นประโยชน์ต่ออาจารย์ผู้สอน อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรและผู้ที่เกี่ยวข้องในการปรับปรุงข้อบกพร่อง หรือส่งเสริมจุดเด่นของผู้เรียนเพื่อพัฒนาตนเองต่อไป
  2. ทราบประสิทธิภาพการจัดการเรียนการสอนสำหรับอาจารย์ผู้สอนในการพัฒนาปรับปรุงการสอนให้ดีกว่าเดิม
  3. ทราบประสิทธิภาพในการบริหารจัดการทางการศึกษา ผลจากการทวนสอบผลสัมฤทธิ์เป็นข้อมูลสำคัญในการวางแผนพัฒนาการเรียนการสอน การติดตามประเมินผลและการประกันคุณภาพของหลักสูตร

การทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่ระบุในรายละเอียดของหลักสูตร (มคอ.2)

ตามที่สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาได้แจ้งคู่มือกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552 มีรายละเอียดเบื้องต้นอธิบายการจัดทำรายละเอียดของหลักสูตร (มคอ.2) ทั้ง 8 หมวด ซึ่งหมวดที่เกี่ยวข้องกับการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ได้แก่ หมวด 5 หลักเกณฑ์ในการประเมินผลนักศึกษา ข้อ 2 กระบวนการทวนสอบมาตรฐานผลการเรียนรู้ แต่ละรายวิชา เช่น ทวนสอบจากคะแนนข้อสอบ หรืองานที่มอบหมายกระบวนการอาจจะต่างกันไปสำหรับรายวิชาที่แตกต่างกัน หรือสำหรับมาตรฐานผลการเรียนรู้แต่ละด้าน

การทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ในรายละเอียดของรายวิชา (มคอ.3)

รายละเอียดของรายวิชา (มคอ.3) ในหมวดที่ 7 การประเมินและปรับปรุงการดำเนินการของรายวิชา ข้อ 4 การทวนสอบมาตรฐานผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษาในรายวิชา ให้อาจารย์ผู้สอนระบุวิธีการ กระบวนการและขั้นตอนในการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ที่อาจารย์ผู้สอนกำหนดไว้ เพื่อเป็นแนวทางการดำเนินการและแจ้งให้นักศึกษาทราบตั้งแต่เปิดภาคการศึกษา โดยที่อาจารย์ผู้สอนสามารถนำข้อมูลที่หลักสูตรกำหนดไว้ในรายละเอียดของหลักสูตร (มคอ.2) หมวดที่ 5 หลักเกณฑ์ในการประเมินผลนักศึกษา ข้อ 2 กระบวนการทวนสอบมาตรฐานผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษา ข้อ 2.1 การทวนสอบมาตรฐานผลการเรียนรู้ขณะนักศึกษายังไม่สำเร็จการศึกษามาเขียนไว้ในรายละเอียดของรายวิชา (มคอ. 3) เพื่อให้การดำเนินการสอดคล้องกับสิ่งที่หลักสูตรกำหนดไว้มาสู่การปฏิบัติ เมื่อดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามที่ระบุไว้ อาจารย์ผู้สอนประเมินและสรุปผลนำไปเขียนไว้ใน รายงานผลการดำเนินการของรายวิชา มคอ. 5 หมวดที่ 3 สรุปผลการจัดการเรียนการสอนของรายวิชา ในข้อ 7 การทวนสอบผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษา กำหนดให้ระบุวิธีการทวนสอบและสรุปผล

ปัจจัยสู่ความสำเร็จที่จำเป็นต่อการพัฒนามาตรฐานผลการเรียนรู้ในแต่ละด้าน

เมื่อหลักสูตรได้มีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้แต่ละรายวิชาก็จะเกิดการพัฒนาการเรียนการสอนและการปรับปรุงวิธีการสอนตลอดจนสื่อการเรียนการสอน ซึ่งการสอนจะต้องใช้กลยุทธ์การสอนที่เหมาะสมกับรูปแบบการเรียนรู้ของมาตรฐานผลการเรียนรู้แต่ละด้าน การทวนสอบผลสัมฤทธิ์จะมีส่วนช่วยพัฒนาปรับปรุงกลยุทธิ์การสอนอย่างต่อเนื่อง และนำไปใช้ในการเรียนการสอน ดังนั้น ปัจจัยสู่ความสำเร็จที่จำเป็นต่อการพัฒนามาตรฐานผลการเรียนรู้ในแต่ละด้านซึ่งสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาให้เป็นแนวทางไว้ดังนี้

การพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม

การพัฒนาด้านนี้เกี่ยวข้องกับการผสมผสานความรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมที่เหมาะสมและปฏิบัติตนอย่างถูกต้องตามกาลเทศะ ทัศนคติ และวุฒิภาวะในการตัดสินใจ ยุทธศาสตร์ที่ใช้ในการพัฒนาจะรวมถึงการเป็นแบบอย่างที่ดี การวิเคราะห์และสะท้อนพฤติกรรมของตนเองและของผู้อื่นในสถานการณ์ต่างกัน การอภิปรายเป็นกลุ่มในเรื่องความขัดแย้งทางความคิดอย่างง่ายและที่ซับซ้อนมากขึ้น จะช่วยให้นักศึกษาเห็นค่านิยมของตนเอง ได้หลักในการถ่ายทอดการเรียนรู้จะต้องมีการอภิปรายเกี่ยวกับสถานการณ์ที่เป็นไปได้หลากหลาย รวมถึงสถานการณ์ที่นักศึกษาจะต้องเผชิญในชีวิตภายหน้าและในการทำงาน แม้ว่าผลการเรียนรู้ด้านนี้อาจถูกจัดเป็นรายวิชาใดวิชาหนึ่งโดยเฉพาะ แต่ควรใช้ทุกโอกาสในการเสริมการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมในทุกรายวิชาที่สอน รวมทั้งการจัดกิจกรรมเพื่อการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม

การแสวงหาความรู้

การจัดภาพรวมอย่างกว้าง ๆ เกี่ยวกับการจัดโครงสร้างและเนื้อหาสาระในการเรียนการสอนไว้ล่วงหน้าและเมื่อมีข้อมูลใหม่เพิ่มขึ้นควรจะเชื่อมโยงกับเนื้อหาที่จัดไว้นั้น และเชื่อมโยงกับความรู้เดิมของนักศึกษา เพื่อให้ง่ายต่อการทำความเข้าใจและนำมาใช้ การใช้เครื่องมือช่วยจำและการทบทวนเนื้อหาที่สำคัญเป็นระยะ ซึ่งจะช่วยให้มั่นใจได้ว่าข้อมูลนั้นจะอยู่ในความจำได้ในระยะยาว

การพัฒนาทักษะทางปัญญา

การพัฒนาความคิดรวบยอด รวมทั้งหลักการทางทฤษฎีและการฝึกปฏิบัติ การวิเคราะห์สถานการณ์และแก้ไขปัญหาต่าง ๆ เป็นลำดับขั้นตอนตามแผนที่วางไว้และต้องฝึกปฏิบัติในหลายสถานการณ์ รวมทั้งที่คล้ายคลึงกับสถานการณ์ที่คาดว่าจะได้ใช้ในอนาคตเพื่อช่วยในการถ่ายทอดความรู้และนำไปใช้ในสถานการณ์ต่าง ๆ ตามความเหมาะสมกับการพัฒนาความสามารถในการกำหนดและใช้ทักษะทางปัญญาในการแก้ไขปัญหาใหม่ที่ไม่คาดคิดมาก่อน จำเป็นต้องมีการทำงานในการแก้ปัญหาแบบปลายเปิดโดยให้ความช่วยเหลือในการจำแนกแยกแยะ และการประยุกต์ใช้ความรู้ความเข้าใจเพื่อเป็นการพัฒนาความสามารถในการคิดและแก้ไขปัญหาได้อย่างสร้างสรรค์ นักศึกษาควรถูกฝึกให้สามารถสะท้อนกระบวนการคิดของตนเอง เมื่อพบกับงานใหม่ ๆ ที่ท้าทายและสามารถพัฒนาการจัดการกลยุทธ์ในการคิดของตนเองเมื่อต้องแก้ไขประเด็นปัญหาในหลายลักษณะ

การพัฒนาทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ

การมีโอกาสในการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มและได้รับข้อมูลป้อนกลับต่อผลการทำงานที่สร้างสรรค์ ข้อมูลป้อนกลับดังกล่าวจะมีประสิทธิภาพสูงสุดถ้านักศึกษาได้วิเคราะห์พฤติกรรมของตนเองในสภาพแวดล้อมที่เอื้อและสามารถพัฒนาเป็นหลักในการแสดงพฤติกรรมของตนเอง การพัฒนาความสามารถและความรับผิดชอบสำหรับการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องจำเป็นต้องมอบหมายงานให้นักศึกษาที่จะพัฒนาและกระตุ้นความสามารถเหล่านั้นด้วยความมุ่งหวังให้มีผลงานที่ก้าวหน้าขึ้นตามลำดับ

การพัฒนาทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ

การจัดการสอนที่มีการฝึกปฏิบัติเป็นลำดับขั้นตอนตามที่วางแผนไว้พร้อมทั้งให้ข้อมูลย้อนกลับและคำแนะนำในการปรับปรุงทักษะที่จำเป็นทางด้านการคำนวณอย่างง่ายแก่นักศึกษา เพื่อปรับปรุงทักษะที่จำเป็นทางคณิตศาสตร์อย่างง่าย และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร นักศึกษาที่เข้าเรียนในระดับอุดมศึกษาอาจมีความสามารถต่างกันในการใช้ทักษะด้านการวิเคราะห์เชิงตัวเลขและการสื่อสาร ซึ่งบางคนต้องได้รับการสอนเป็นพิเศษ ทั้งนี้อาจทำได้โดยการสอนโดยตรงร่วมกับการฝึกปฏิบัติ และควรให้ความช่วยเหลือในการพัฒนาทักษะเหล่านี้ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่คาดหวังซึ่งสูงขึ้นตามลำดับ

อาจารย์ผู้สอน อาจารย์ประจำหลักสูตร และผู้บริหารคณะจะต้องดำเนินการให้เป็นไปตามมาตรฐานการอุดมศึกษาและเกณฑ์มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ มาตรฐานคุณวุฒิระดับ สาขา สาขาวิชา มคอ.1 และรายละเอียดของหลักสูตร มคอ. 2 ที่ได้พัฒนาหรือปรับปรุงแล้วผ่านความเห็นชอบตามขั้นตอนสามารถเปิดรับนักศึกษาได้ เมื่อมีการจัดการเรียนการสอนแต่ละรายวิชาต้องสามารถทำให้ผู้เรียนเป็นไปตามปรัชญาและวัตถุประสงค์ของหลักสูตรด้วย ดังนั้น ผลสัมฤทธิ์เป็นวิธีการที่จะทำให้มั่นใจได้ว่าการดำเนินการเป็นไปตามที่กำหนดไว้หรือไม่ มีสิ่งใดที่ควรพัฒนาหรือปรับปรุงบ้าง เพื่อให้การจัดการเรียนการสอนมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้เรียน

การดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้

การทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้จะต้องมีการเตรียมการให้พร้อมเพื่อให้การดําเนินงาน เป็นไปได้ด้วยดีและเกิดประสิทธิภาพ อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรและอาจารย์ผู้สอนจะต้องมีการวางแผนร่วมกัน ในการทวนสอบผลสมัฤทธิ์ โดยแต่ละหลักสูตรอาจกําหนดให้ทุกรายวิชามีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ไม่เฉพาะแต่ ตามตัวบ่งชี้ที่กําหนดไว้ในรายละเอียดของหลักสูตร (มคอ.2)

ตัวบ่งชี้ผลการดําเนินงานตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาข้อ 6 กําหนดให้มีการทวนสอบ ผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษาตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่กําหนดใน มคอ.3และมคอ.4 (ถ้ามี) อย่างน้อยร้อยละ 25 ของรายวิชาที่เปิดสอนในแต่ละปีการศึกษา อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรควรดําเนินการทวนสอบให้เป็นไปตามที่ ระบุไว้ในรายละเอียดของหลักสูตร (มคอ.2) โดยมีการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ ดังนี้

1. อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรแจ้งอาจารย์ผู้สอนกําหนดให้การทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผล การเรียนรู้ของนักศึกษาเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการจัดการเรียนการสอนของหลักสูตร

2. อาจารย์ผู้สอนข้อมูลการทวนสอบผลสัมฤทธิ์เลือกเครื่องมือที่จะนํามาใช้ในการทวนสอบ ผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ให้สัมพันธ์สอดคล้องกับ รายละเอียดของรายวิชา (มคอ.3) หรือ รายละเอียดของประสบการณ์วชิาชีพ (มคอ.4)

3. อาจารย์ผู้สอนดําเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้โดยกระบวนการ อาทิ การ สอบ การสังเกต การตรวจสอบ การประเมินผล ในสัปดาห์สุดท้ายของการเรียนการสอน โดยใช้เครื่องมือ อาทิ แบบสอบถาม แบบสังเกต แบบสํารวจ แบบประเมิน และแบบสัมภาษณ์

4. อาจารย์ผู้สอนประมวลผลและเขียนรายงานผลการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ เพื่อใช้ประกอบการจัดทํารายงานผลการดําเนินงานของรายวิชา (มคอ.5)

5. อาจารย์ผู้สอนนําเสนอรายงานการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯต่ออาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรพร้อม แนวทางปรับปรุง รายงานในรายงานผลการดําเนินการของรายวิชา (มคอ.5) หรือ รายงานการดําเนินการของ ประสบการณ์วิชาชีพ (มคอ.6)

6. อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรแต่งตั้งคณะกรรมการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯ โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก มาร่วมเป็นกรรมการ โดยมีจํานวนตามความเหมาะสม

7. คณะกรรมการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯ ศึกษารายงานการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ของอาจารย์ผู้สอนโดย พิจารณาจากเอกสารหลักฐานและสามารถเก็บข้อมูลเพิ่มเติมโดยใช้เครื่องมือการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ในแต่ละด้านและภาพรวม

8. คณะกรรมการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ทําการประมวลผลข้อมูล และจัดทํารายงานพร้อมเสนอแนวทาง ปรับปรุงเสนออาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตร

9. อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรแจ้งผลและแนวทางปรับปรุงต่ออาจารย์ผู้สอนและรายงานผลต่อคณะกรรมการวิชาการมหาวิทยาลัยแม่โจ้ – ชุมพร รวมถึงรายงานในรายงานผลการดําเนินงานของหลักสูตร (มคอ.7)

10. คณะแต่งตั้งคณะกรรมการติดตามและประเมินผลการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯ ศึกษารายงาน ผลการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯแล้วสรุปผลพร้อมเสนอแนวทางปรับปรุงหรือพัฒนา

11. คณะกรรมการติดตามและประเมินผลการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯรายงานให้คณะทราบเพื่อ แจ้งผลและแนวทางปรับปรุงไปยังอาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตร และเสนอต่อมหาวิทยาลัยฯ

12. มหาวิทยาลัยฯรับทราบรายงานการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯและให้แนวทางหรือเสนอแนะให้ไป ดําเนินการแต่ละระดับ ได้แก่ ระดับคณะ ระดับหลักสูตร และระดับรายวิชา

การเตรียมการด้านปัจจัยเกี่ยวกับการดําเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้

1. การเตรียมประกาศ กฎ ระเบียบและเอกสารที่เกี่ยวข้อง

การเตรียมประกาศ กฎ ระเบียบและเอกสารที่เกี่ยวกับการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯ คู่มือ ตลอดจน แบบฟอร์มและอุปกรณ์ต่างๆที่จําเป็นต่อการดําเนินการ เช่น

1.1 ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552

1.2 ประกาศคณะกรรมการการอุดมศึกษา เรื่อง แนวทางการปฏิบัติตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ ระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552

1.3 ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง มาตรฐานคุณวุฒิระดับปริญญาตรี สาขา/สาขาวิชา…(มคอ.1) ที่เป็นของหลักสูตรนั้นๆ

1.4  รายละเอียดของหลักสูตร (มคอ.2)

1.5  รายละเอียดของรายวิชา (มคอ.3)

1.6  คู่มือมาตรฐานการอุดมศึกษาและเกณฑ์มาตรฐานที่เกี่ยวข้องของสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา

1.7 คู่มือกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552 ของสํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา

2.  การเตรียมบุคลากร

การเตรียมบุคลากรที่จะมาปฏิบัติหน้าที่ช่วยในการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ต้องพิจารณาถึงคุณวุฒิ ความรู้ ความสามารถและความสนใจในด้านนี้ ควรเตรียมบุคลากรก่อนการปฏิบัติหน้าที่ เช่น ทำความเข้าใจเกี่ยวกับ ประกาศ กฎ ระเบียบร่วมกัน ทำความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการและวิธีการดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯ และทำความเข้าใจเกี่ยวกับแผนงานและหน้าที่ที่ต้องรับผิดชอบ หากไม่มีบุคลากรผู้ช่วย อาจารย์ผู้สอนอาจต้องเตรียมพัฒนาความรู้ความสามารถของตนเอง เพื่อให้สามารถดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ได้ในระดับรายวิชา ซึ่งการดำเนินการเตรียมบุคลากรผู้ช่วยการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ฯ หลักสูตรอาจดำเนินการเองโดยการจัดประชุมชี้แจง อบรม หรือประชุมเชิงปฏิบัติการ หรือประชุมกลุ่มย่อย

3. การเตรียมเครื่องมือเพื่อดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ของนักศึกษา

3.1  การประชุมวิเคราะห์จุดมุ่งหมายและวัตถุประสงค์จากรายละเอียดของรายวิชา (มคอ. 3) เพื่อกำหนดความสามารถหรือคุณลักษณ์ของนักศึกษาที่ต้องมีหลังสิ้นสุดการเรียนการสอนรายวิชา

3.2 การประชุมเพื่อกำหนดวิธีการและรูปแบบของเครื่องมือว่าควรใช้วิธีการใด และเครื่องมือประเภทใด เช่น การสังเกตและแบบบันทึกการสังเกต การสัมภาษณ์และแบบประเมิน แบบทดสอบ เป็นต้น

3.3  การประชุมปฏิบัติการการพิจารณาเครื่องมือที่มหาวิทยาลัยรวบรวมไว้เพื่อปรับปรุงให้สอดคล้องกับรายวิชาและมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่ต้องการทวนสอบ และให้เป็นไปตามหลักการและวิธีการของเครื่องมือประเภทนั้น

3.4  กรณีที่ไม่ใช้เครื่องมือที่มหาวิทยาลัยจัดทำไว้ ผู้สอนอาจสร้างเครื่องมือที่เห็นว่าเหมาะสมกับแต่ละรายวิชาหรือหลักสูตรโดยให้เป็นไปตามหลักการและวิธีการของเครื่องมือประเภทนั้น ทั้งนี้ ต้องมีการทดลองใช้เครื่องมือและพิจารณาผลการทดลองใช้เครื่องมือเพื่อปรับปรุงเครื่องมือและแก้ไขข้อบกพร่องให้มีคุณภาพ

4.  การดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์

การทวนสอบผลสัมฤทธิ์ของนักศึกษาต้องอาศัยภาวะผู้นำของอาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพิจารณาองค์ประกอบของการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ ควรดำเนินการดังต่อไปนี้

4.1  การมีส่วนร่วม บุคลากรทั้งหมดของหลักสูตรและคณะควรมีส่วนร่วมอย่างจริงจัง ยิ่งมีส่วนร่วมในการดำเนินการมากเท่าใดก็จะทำให้แต่ละบุคคลมีความเข้าใจและเห็นความสำคัญที่จะทวนสอบและควรจะจัดตามลำดับความสำคัญ

4.2  การกำหนดประเด็นที่จะทวนสอบ มีการวิเคราะห์พฤติกรรมหรือข้อมูลสำคัญที่จะทวนสอบและควรจะจัดตามลำดับความสำคัญ

4.3  การวางแผน เป็นไปตามที่ระบุไว้ใน มอค. 2 และมคอ. 3 หรือ มคอ. 4 เน้นที่การพัฒนามิใช่เพียงการได้ข้อมูลจากการทวนสอบเท่านั้น และการมีส่วนร่วมในการวางแผนจะช่วยให้บุคคลากรเข้าใจการดำเนินการมากยิ่งขึ้น

4.4  การปฏิบัติงานตามขั้นตอนในแผน ต้องการดำเนินการตามแผนและปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเพื่อให้บรรลุจุดมุ่งหมายของการทวนสอบสอดคล้องที่ระบุไว้ใน มอค. 2 และมคอ. 3 หรือ มคอ. 4

4.5  การประเมินการทวนสอบ ต้องการประเมินผลการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ โดยการกำหนดรายละเอียดที่จะชี้บ่งความสำเร็จของการประเมินการทวนสอบสอดคล้องที่ระบุไว้ใน มคอ. 2 และ มคอ. 3 หรือ มคอ. 4 เพื่อนำผลที่ได้ไปพัฒนาหรือปรับปรุงให้ดียิ่งขึ้น

4.6  การปรับปรุง ควรมีการติดตามผลการดำเนินงานเพื่อพัฒนาปรับปรุงการทวนสอบตามความสำเร็จของตัวบ่งชี้

การดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของบทบาทของอาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตร อาจารย์ผู้สอนและผู้ที่เกี่ยวข้องได้หลายประการ ซึ่งหากมีการดำเนินการตามปัจจัยที่กล่าวมาข้างต้นจะเกิดประสิทธิภาพในการดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ สำหรับมาตรฐานการเรียนรู้ทั้ง 5 ด้านนั้น ด้านที่จะต้องให้ข้อมูลเพิ่มเติมในการดำเนินการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ คือ ด้านความรู้ ซึ่งสามารถดำเนินการได้หลายวิธี โดยเฉพาะกระบวนการวัดและประเมินผลความรู้ อาจารย์ผู้สอนจะใช้แบบทดสอบเป็นเครื่องมือในระดับรายวิชา จึงมีแนวทางการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ด้านความรู้โดยมีรายละเอียดดังนี้

1. อาจารย์ผู้สอนแจ้งนักศึกษาเกี่ยวกับรายละเอียดของข้อสอบที่จะใช้ เช่นลักษณะ จำนวนพฤติกรรมที่จะวัด

2.  จัดทำผังข้อสอบ (Test Blueprint) ที่แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างเนื้อหาย่อยและพฤติกรรม (อาจยึดตามแนวทาง Cognitive Domain ของ Bloom 6 ด้าน หรืออื่น ๆ ตามความเหมาะสม ในกรณีที่เป็นวิชาเดียวกัน ผังข้อสอบควรเป็นอย่างเดียวกัน)

3.  ออกข้อสอบตามผังข้อสอบ โดยยึดตามหลักการสร้างข้อสอบ กรณีรายวิชามีอาจารย์ผู้สอนหลายคนให้ผู้รับผิดชอบรายวิชาประสานงานกับคณาจารย์ ทำการส่งข้อสอบตามระยะเวลาที่มหาวิทยาลัยกำหนด เพื่อรวบรวมให้อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรหรือคณะกรรมการที่ได้รับการแต่งตั้งพิจารณาเป็นรายข้อว่าเป็นข้อสอบที่ดีและตรงตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ระดับรายวิชาที่ระบุไว้ใน มคอ. 3 หรือไม่

4.  นำข้อสอบ (ฉบับร่าง) ให้ผู้เชี่ยวชาญทางการวัดผลจำนวนอย่างน้อย 3 คน พิจารณาความเหมาะสมและสอดคล้องกับผังข้อสอบที่กำหนดไว้ (อาจดำเนินการหาค่า IOC ด้วย)

5. นำข้อสอบมาปรับปรุงตามข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญ (และอาจนำไปให้ผู้เชี่ยวชาญ พิจารณาอีกครั้งหนึ่ง)

6.  นำข้อสอบ (ฉบับร่าง) ไปลองใช้ (Try-out) กับนักศึกษาที่มีลักษณะใกล้เคียงกับนักศึกษาที่สอนจำนวนอย่างน้อย 30 คน และนำมาหาค่าคุณภาพทั้งฉบับ (ความเชื่อมั่น) และรายข้อ (อาจจำแนกและความยากพอเหมาะ) เลือกเฉพาะข้อสอบที่มีคุณภาพรายข้อตามเกณฑ์ จัดทำเป็นข้อสอบฉบับบสมบูรณ์

7.  นำข้อสอบไปใช้วัดความรู้ของนักศึกษาต่อไป

ข้อมูลอ้างอิง

คณะกรรมการการอุดมศึกษา, สำนักงาน. 2552.  มาตรฐานการอุดมศึกษาและเกณฑ์

มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง :กรุงเทพฯ.

คณะกรรมการการอุดมศึกษา, สำนักงาน. 2552.  กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา

แห่งชาติ

พ.ศ. 2552 และแนวทางการปฏิบัติ, เอกสารประกอบการประชุมสัมมนาทางวิชาการเรื่อง

“กรอบมาตรฐานคุณวุฒิ : นโยบายการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาและบทบาทของ

ผู้บริหารยุคใหม่” : กรุงเทพฯ.

สำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียน, มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนดุสิต. 2556.

คู่มือการทวนสอบผลสัมฤทธิ์ตามมาตรฐานผลการเรียนรู้ของนักศึกษา

มหาวิทยาลัยราชภัฎส่วนดุสิต.

แสดงความคิดเห็น

*

  • เข้าสู่ระบบ