แนวทางการตลาดการท่องเที่ยวโดยชุมชน สู่ ตลาดโลก

การท่องเที่ยวโดยชุมชน: โอกาสของชุมชนและตลาดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

(CBT: the global tourism trend)

โดย อ.วีระศักดิ์ โควสุรัตน์ ประธานกรรมการบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวนับได้ว่าเป็นพระเอกจากหลากหลายอุตสาหกรรม สามารถสร้างรายได้จำนวนมหาศาลเข้าประเทศแต่ละประเทศทั่วโลก ข้อมูลจาก UNWTO พบว่า รายได้จากการท่องเที่ยวคิดเป็น ร้อยละ 10 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมของโลก หากสอบถามบุคคลจำนวน 11 คน จะพบว่า 1 ใน 11 คน ประกอบอาชีพด้านการท่องเที่ยว รายได้จากการท่องเที่ยวคิดเป็นเงินกว่า 1.5 ล้านล้านล้าน USD ทั้งนี้คิดเป็นร้อยละ 6 ของการส่งออกโลก และร้อยละ 30 ของการส่งออกโลกคือ การบริการ จากข้อมูลดังกล่าวพบว่า แนวโน้มของคนเดินทางท่องเที่ยวทั่วโลกกำลังขยายตัวและมีความน่าสนใจเป็นอย่างยิ่งต่อการพัฒนาด้านการท่องเที่ยวภายในประเทศไทยของเรา ให้สามารถรองรับจำนวนนักท่องเที่ยวที่เดินทางเพิ่มขึ้นในแต่ละปี

การท่องเที่ยวนับได้ว่าเป็นเครื่องมือแห่งการพัฒนาที่สำคัญ ซึ่งช่วยให้การพัฒนาในด้านต่างๆ เกิดความยั่งยืน ดังนี้

  1. ขจัดความอยากจน
  2. ขจัดความอดอยาก ช่วยสร้างความมั่นคงทางอาหาร
  3. ส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของทุกคน
  4. ส่งเสริมโอกาสในการเรียนรู้
  5. สร้างความเท่าเทียมทางเพศสตรีและเด็กหญิงทุกคน
  6. จัดการน้ำอย่างยั่งยืนและพร้อมใช้สำหรับทุกคน
  7. ให้ทุกคนเข้าถึงพลังงานที่ยั่งยืนได้ตามกำลังของตน
  8. ส่งเสริมการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน

การท่องเที่ยว:เครื่องมือทรงพลังเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน

  1. ส่งเสริมอุตสาหกรรมที่ยั่งยืนและนวัตกรรม
  2. ลดความเลื่อมล้ำทั้งภายในและระหว่างประเทศ
  3. สร้างเมืองและการตั้งถิ่นฐานที่ปลอดภัย
  4. สร้างรูปแบบการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน
  5. ดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อแก้ปัญหาโลกร้อน
  6. อนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเลอย่างยั่งยืน
  7. ส่งเสริมการใช้ประโยชน์ที่ยั่งยืนของระบบนิเวศบนบก
  8. ส่งเสริมสันติภาพและการเข้าถึงระบบยุติธรรมอย่างเท่าเทียมกัน
  9. สร้างความร่วมมือระดับสากลต่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

การท่องเที่ยวโดยชุมชน เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญของการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน นับได้ว่าเป็นรากฐาน สร้างคุณค่าและความยั่งยืนแก่ทรัพยากรทางธรรมชาติ ประเพณีและวัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่นนั้นๆ ก่อเกิดประโยชน์ทั้งชุมชนและนักท่องเที่ยวผู้มาเยือน

จากข้อมูลดังกล่าว พบว่า แนวโน้มกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มีคุณภาพ และมีพฤติกรรมการท่องเที่ยวที่เหมาะสมกับการท่องเที่ยวโดยชุมชน คือ นักท่องเที่ยวชาวยุโรป ซึ่งมีความพร้อมทางด้านการเงิน มีทัศนคติที่ดีต่อการท่องเที่ยวที่มีความรับผิดชอบต่อพื้นที่นั้นๆ รวมทั้งมีความเข้าใจแก่นแท้ของกิจกรรมแต่ละกิจกรรมที่ตนเองนั้นต้องการประกอบ กิจกรรมนั้นๆ “ไม่ปรุงแต่ง สด ดิบ สัมผัสได้ถึงแก่นแท้ของชุมชน” สินค้าทางการท่องเที่ยวลักษณะดังกล่าว สามารถสร้างจุดขายและเป็นเครื่องการันตีได้ว่า การไม่เปลี่ยนแปลงอะไรเลย คงไว้ซึ่งความเป็นตัวตนของพื้นที่ จะนำพามาซึ่ง “ความยั่งยืน”

นักท่องเที่ยวในปัจจุบันมุ่งเน้นและให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อการสร้างความยั่งยืนให้แก่ทรัพยากรธรรมชาติ สังคม ตลอดจนวัฒนธรรม นักท่องเที่ยวจึงเสาะแสวงหา “ความจริงแท้” เอกลักษณ์หรืออัตลักษณ์ของพื้นที่นั้นๆ ต้องการมีส่วนร่วมในการได้ลงมือเพื่อสร้างสรรค์ความยั่งยืน เช่น การร่วมปลูกป่า สร้างฝ่าย พัฒนาชุมชน เป็นต้น ทั้งนี้ต้องการเรียนรู้ในสิ่งที่ตนเองสนใจ จากความเป็นธรรมชาติของพื้นที่ ไม่ปรุงแต่ง เพิ่มเติม หรือสร้างเพื่อการท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวต้องการสร้างสรรค์คุณค่าจากสิ่งที่ตนเองมีเพื่อช่วยเหลือ และพัฒนาผู้อื่นให้สามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพมากขึ้น ทั้งนี้การเข้าถึงนักท่องเที่ยวเหล่านี้สามารถทำได้โดยการใช้ช่องทางออนไลน์ นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่ใช้สื่อสารสนเทศ (IT) ในการค้นหาและรับข้อมูล ข่าวสาร และอื่นๆ ผ่านอุปกรณ์มือถือหรือคอมพิวเตอร์

นักท่องเที่ยวต้องการอะไรจาก “การท่องเที่ยวโดยชุมชน” ?

1.  ความเป็นเอกลักษณ์ อัตลักษณ์ และความดั่งเดิม ปราศจากการปรุงแต่ง

2.  เสาะแสวงหาวิถีชุมชน วัฒนธรรมและประเพณี

นักท่องเที่ยวเหล่านี้ล้วนเป็นนักท่องเที่ยวที่มีคุณภาพ “เที่ยวเป็น เรียนรู้เป็น” เคารพในความเป็นธรรมชาติและดั่งเดิมของพื้นที่

การส่งต่อสินค้าการท่องเที่ยวโดยชุมชนสู่กลุ่มนักท่องเที่ยวเป้าหมายนั้น สามารถทำได้ 2 แบบ ด้วยกัน คือ การนำเสนอการท่องเที่ยวโดยชุมชนเป็นส่วนหนึ่งของการท่องเที่ยวหลัก เช่น พื้นที่ทางภาคใต้ จังหวัดกระบี่ ซึ่งมีชื่อเสียงด้านการท่องเที่ยวทางทะเล สามารถผนวกรวมการท่องเที่ยวโดยชุมชนเข้าไปในเส้นทางการท่องเที่ยว เพื่อเพิ่มประสบการณ์ด้านการท่องเที่ยวที่หลากหลายและมีคุณค่าแก่นักท่องเที่ยวที่มาเยือน เป็นต้น ในขณะที่บ้างพื้นที่นั้นมีความเหมาะสมแก่การนำเสนอการท่องเที่ยวโดยชุมชนเป็นกิจกรรมหลักของการท่องเที่ยว ด้วยทรัพยากรที่อุดมสมบูรณ์ ทั้งธรรมชาติ สังคมและวัฒนธรรม

ชุมชนเริ่มต้นค้นหาความเป็นตนเอง สร้างอัตลักษณ์เฉพาะตน “ของดี” หน่วยงานและภาคีที่เกี่ยวข้องเข้ามามีส่วนร่วม หนุนเสริม และพัฒนา เพื่อให้ชุมชนสามารถดำเนินการจัดการท่องเที่ยวภายในพื้นที่ตนเองได้ นอกจากนี้ ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยวเป็นกำลังสำคัญในการช่วยพัฒนาชุมชน โดยการทดลองกิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยว พร้อมให้ข้อเสนอแนะที่เหมาะสมต่อการพัฒนาต่อไปในอนาคต อีกทั้งเป็นสื่อกลางระหว่างชุมชนและนักท่องเที่ยวอีกด้วย

เสวนาการตลาดการท่องเที่ยวโดยชุมชน

โดย ผู้อำนวยการองค์การบริหารพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ประทานกรรมการสภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และคุณนิธิ สมุทรโคจร

ผู้อำนวยการองค์การบริหารพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

1.  ชุมชนสร้างอัตลักษณ์ ค้นหาของดีของตนเอง ซึ่งตอบสนองความต้องการของนักท่องเที่ยวอย่างแท้จริง

2.  กลุ่มนักท่องเที่ยวในอนาคตเน้นการท่องเที่ยวที่สามารถช่วยสร้างคุณค่าและประสบการณ์ให้แก่ตนเอง (Local Experiences)

3.  การท่องเที่ยวต้องดำเนินการอย่าง “ยั่งยืน”

4. ชุมชนต้องมีเพื่อนร่วมทางในการจัดการท่องเที่ยวภายในพื้นที่ โดยการสร้างกระบวนการการมีส่วนร่วมภายในชุมชนและภาคีเครือข่าย

ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

1.  สร้างอัตลักษณ์ความเป็นไทย “วิถีไทย เก๋ไก๋ไม่เหมือนใคร” “Discover Thainess”

2.  ปี 2560 เน้นการท่องเที่ยว “ท่องเที่ยววิถีไทย สไตล์ลึกซึ้ง” “Local Experiences” ชุมชนต้องเข้าใจตนเองให้ลึกซึ้งและถ่ายทอดเรื่องราวต่างๆอย่างมีคุณค่า

3.  นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติต้องการความเป็นไทย “ความโอบอ้อมอารี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีน้ำใจ และอัธยาศัยที่งดงาม” แก่นแท้ความเป็นไทย

4.  นักท่องเที่ยวเพียงต้องการความสะอาดและปลอดภัย ควรใช้ยานพาหนะท้องถิ่นในการเดินทาง เช่น อ่าวลึก จังหวัดกระบี่ ใช้เรือหัวโทงในการนำเที่ยว เป็นต้น ทั้งนี้การจำกัดปริมาณนักท่องเที่ยวเป็นเรื่องที่สำคัญต้องมีการควบคุมดูแลและจัดการอย่างใกล้ชิด เพราะมีผลต่อความรู้สึกนักท่องเที่ยวที่มาเยือน

5.  แหล่งท่องเที่ยวที่มนุษย์สร้างขึ้น “Manmade” ก็ขายได้

6.  Thailand 4.0 นำเสนอจุดแข็งจากภายใน

7.  ชุมชนควรพัฒนาระบบสื่อความหมายทางวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ วิถีชีวิต วัฒนธรรมนั้นๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นำเสนอเรื่องราวเพื่อสร้างความลึกซึ้งให้แก่นักท่องเที่ยว

8.  ชุมชนควรค้นหาอัตลักษณ์ จุดเด่นของตนเองเป็นหลักและเริ่มพัฒนาจัดการท่องเที่ยวจากจุดนั้น เช่น จังหวัดแถบทะเลอันดามัน มีจุดเด่นทางทะเล สามารถนำเอากิจกรรมการท่องเที่ยวภายในชุมชนเป็นกิจกรรมเสริม และจังหวัดแถบภาคเหนือ มีจุดเด่นทางวัฒนธรรมประเพณี ความดั่งเดิมของวิถีชีวิต สามารถนำกิจกรรมเหล่านี้มาเป็นกิจกรรมการท่องเที่ยวหลัก เป็นต้น

ประทานกรรมการสภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

1.  นักท่องเที่ยวต้องการพักผ่อน ซึ่งมีความสะอาดและสะดวกในระดับที่ยอมรับได้

2.  ระบบการขนส่งจากสนามบินไปยังชุมชนต้องมีการพัฒนา

3.  สื่อสารสนเทศ (IT) มีบทบาทในการสื่อสารสำหรับนักท่องเที่ยวในปัจจุบัน

4.  ทุกภาคส่วนต้อง ร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมเดินไป แบ่งปันผลประโยชน์ซึ่งกันและกัน (เอกชน ภาครัฐ และชุมชน

คุณนิธิ สมุทรโคจร

1.  นักท่องเที่ยวไทย เดินทางท่องเที่ยวตาม Trend เที่ยวตาม Social

2.  สร้าง “วันธรรมดา น่าเที่ยว” แนวคิดเดี่ยวกับ “Happy Hour” ส่วนช่วงวันศุกร์เสาร์นั้นมีนักท่องเที่ยวเดินทางท่องเที่ยวเยอะอยู่แล้ว

3.  ชุมชนหรือแหล่งท่องเที่ยวควรมีผู้สืบทอดวัฒนธรรม

4.  นักท่องเที่ยวไทยไม่รู้จักแหล่งท่องเที่ยวในชุมชน จะทำอย่างไร?

5.  ชุมชนต้องมี “ระบบ” ในการจัดการท่องเที่ยว ชุมชนต้องมีการเตรียมความพร้อมเพื่อป้องกันปัญหาและสร้างความยั่งยืน โดยยั่งยืนแบบไม่ปรุงแต่ง (แสดงความเป็นเนื้อแท้) รักษาอัตลักษณ์ของตนอง “หาให้เจอ รักษาให้ได้

6.  Trend è Sustainable Tourism

7.  ทุกคนในพื้นที่ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการพื้นที่เพื่อจัดการท่องเที่ยวแม้มิได้ทำการท่องเที่ยว

8.  การเกื้อกูลซึ่งกันและกันระหว่างนักท่องเที่ยวและชุมชน วัฒนธรรมสู่วัฒนธรรม สามารถช่วยกระจายรายได้

9.  ชุมชนเดินทางท่องเที่ยวในพื้นที่ชุมชนเพื่อนซึ่งกันและกัน เพื่อช่วยสนับสนุนการท่องเที่ยว สร้างรายได้ สร้างกำลังใจแก่คนท่องเที่ยว

10.  Zoning the area ระบบการจัดการพื้นที่

เสวนาแนวคิดการจัดนำเที่ยวภายในชุมชนโดยบริษัทนำเที่ยว

โดย Local Alike, Hivester and Siam Rise Travel

Local Alike

1.  CBT ขาดตลาด จะทำอย่างไรให้ชุมชนได้ลูกค้าที่เหมาะสม

2.  ชุมชนขาย “experience” สร้าง collection ของสินค้า นำความสนใจของนักท่องเที่ยวมาเป็นตัวนำ และเชื่อมโยงสินค้าการท่องเที่ยวให้เหมาะสมกับกลุ่มนักท่องเที่ยวนั้นๆ

3.  แต่ละชุมชนมีความเป็นตัวตนและอัตลักษณ์ที่แตกต่างกัน ดังนั้น จึงไม่สามารถทำการตลาดได้เหมือนกันทุกชุมชน

4.  เชื่อมโยงความต้องการระหว่างชุมชนกับนักท่องเที่ยว และสร้าง collection ของสินค้าการท่องเที่ยวที่เหมาะสม Ex. CSR, Volunteer, Organization etc.

5.  สร้างระบบการจัดการที่ดี Ex. Zoning or CC.

Hivester

1.  แนวคิด è สร้าง Online Hubs ทำกิจกรรมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

2.  นักท่องเที่ยวไม่สามารถค้นหาหรือเข้าถึงแหล่งประสบการณ์ต่างๆได้ด้วยตนเอง

3.  นักท่องเที่ยวต่างชาติ กลุ่มองค์กร (ยุโรปและสิงค์โปร์) มีความสนใจในแหล่งท่องเที่ยวเที่ยวโดยชุมชน

4.  ชุมชนเกิดความภาคภูมิใจและห่วงแหนในทรัพยากรสังคม วัฒนธรรม ประเพณี และธรรมชาติในชุมชนของตนเอง

Siam Rise Travel

1.  การท่องเที่ยวที่เน้นประการณ์การท่องเที่ยวตามความต้องการ Customized

2.  นักท่องเที่ยวเดินทางท่องเที่ยวเป็นนักท่องเที่ยวต่างชาติ อายุ 30-60 ปี กลุ่มครอบครัว คู่รัก กลุ่ม MICE

3.  เน้นสร้าง “Feel Good Tourism”

*************** Thank You *****************

แสดงความคิดเห็น

*

  • เข้าสู่ระบบ